Yoğunluk ve özkütle hakkında genel bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

Herhangi bir maddenin bir birim hacminin kütlesine yoğunluk denir. Örneğin maddenin yoğunluğu, sıvının yoğunluğu, gazın yoğunluğu veya özkütleleri.

Bazı maddeleri birbirinden ayırt etmek kolaydır. Örneğin su ile sütü birbirinden kolaylıkla ayırt edebiliriz. Fakat etil alkol ile suyu kolay kolay ayırt edemeyiz.

Maddeleri birbirinden ayırt ede bilmek için özkütle erime noktası donma noktası esneklik ve özısı gibi ayırt edici özelliklerden yararlanılır.

Bir maddenin birim hacminin kütlesine özkütle veya yoğunluk denir. Birim hacim olarak 1 cm3 kütle birimi olarak da g alırsak özkütle birimi g/cm3 olur.

Bir maddenin kütlesi(m) hacmi(v) bilinirse;o maddenin özkütlesi (d) d=m/v bağıntısı ile bulunabilir.

Bir maddenin kütlesi ile hacmi orantılı oalrak değişmektedir. Aynı madde için kütlenin hacme oranı sabittir.

Uluslar arası birim sisteminde (SI) kütlenin birimi kg hacmin birimi m3 tür. Buna göre özkütlenin birimi kg/m3 olur. Yani hacmi 1m3 olan cismin kütlesi özkütleyi verir.

Günlük yaşantıda ve laboratuar ortamında kütle birimi olarak gram (g) hacim birimi olarak litre (L)veya santimetreküp (cm3) kullanılmaktadır. Buna göre özkütle birimi g/L veya g/cm3 olmaktadır.

Katıların Özkütlesi

Özkütlenin ölçüle bilmesi için önce kütle ve hacim ölçülmesi gerekir. Kütle ve hacim ölçülmesi katı sıvı ve gazlarda farklı yöntemlerle yapılmaktadır.

Katılar geometrik bir şekle sahip olduklarında boyutları ölçülerek hacim hesaplanır. Kütlede eşit kollu terazi ile ölçülür. Kütle/hacim oranından özkütle bulunur.

Sıvıların Özkütlesi

Sıvıları birbirinde ayırt etmenin en kolay yolu yoğunluğunu bulmaktır. Sıvıların yoğunluğu dansimetre yada piknometre ile ölçülür.

Kütle/hacim oranı sıvının miktarına değil türüne bağlıdır. Bu yüzden farklı olan sıvı maddelerin kütle/hacim oranları da farklıdır. Özkütle sıvılar için ayırt edici bir özelliktir.

Sıvı karışımının özkütlesi bulunurken sıvıların birbiri içinde çözünüp çözünmediğine dikkat etmeliyiz. Sıvılar birbiri içinde çözünüyorsa hacim küçülmesi olur çözünmüyorsa olmaz.

Eğer sıvılar birbiri içinde çözünmüyorsa karışımın özkütlesi:

dk = mtop / vtop = m1 + m2 / v1 + v2 bağıntısından bulunur.

Karışımdaki sıvıların hacimleri eşit ise :

Dk = m1 + m2 / v1 + v2 = d1v + d2v / v + v bağıntısından bulunur.

Karışımdaki sıvıların kütleleri eşit ise:

Dk = m1 +m2 / v1 +v2 = m + m / m / d1 + m / d2 bağıntısından bulunur.

Gazların Özkütlesi

Gazların kütle/hacim oranını ölçmek katı ve sıvılara göre oldukça zordur. Çünkü gazların çok büyük hacimleri doldurması kütlenin ve hacmin ölçülmesini güçleştirir. Ayrıca gazların hacimleri sıcaklık ve basınç etkisi ile önemli ölçüde değişmektedir.Bu nedenle gazların özkütlesi sabit değildir.