Yarık damak, ağzın tavanını oluşturan dokuların orta çizgi üstünde birleşmemesinin yol açtığı doğuştan oluşum bozukluğu. Doğan her 1 000 bebekten 1 inde görülen yarık damak bazen, “tavşan dudak” diye adlandırılan oluşum bozukluğuyla birliktedir. Teşhis edilmezse bebek beslenmekte, büyüyünce de konuşmakta güçlük çeker. Tedavi, bebek 1 yaşına geldiğinde ameliyata, özel diş bakımına ve konuşma eğitimine dayanır.

Yarım damak konusunu biraz daha irdelemek gerekirse;

Burun, üst dudak ve damak, üç ayrı doku kitlesinin birleşmesiyle oluşur. Alın bölgesinden aşağı doğru, fronto-nasal (alın-burun) uzantısı, her iki yandan orta çizgiye doğru, sağ ve sol maksiller (üstçene) uzantılar ilerler. Alın-burun uzantısı, üst dudağın ortasını, burnu, alnı ve maksiller uzantılar, yanakları, üst dudağın iki yanını, yumuşak ve sert damakların geri kalan bölgelerini oluşturur.

Bu gelişimin anormal olması, şu şekil bozukluklarına yol açar:

1. Yarık yüz: Bir maksiller uzantıyla, fronto-nasal uzantı birleşemez. Yüzde, gözün iç açısından, ağzın yanına kadar uzanan bir yarık vardır.

2. İki ya da tek yanlı yarık dudak (tavşan dudağı): Burada, maksiller uzantılardan biri, ya da her ikisi fronto-nasal uzantıyla, burun altında birleşmediğinden üst dudağın dış bölgesi, orta bölümünden ayrıdır.

3. Maksiller uzantıların, ağız tabının yapmak üzere birbirleriyle birleşmesi gerçekleşmezse, sonuç, yarık damaktır. Yarık, yumuşak ya da sert damakta olabilir. Burada, fronto-nasal uzantıyla da birleşme olamazsa, bir ya da iki tarafta da tam yarık damakla, tavşan dudağı bir arada görülür.

Yarım damak tedavisi:

Plastik cerrahidir. Damak ve dudak bir arada yarıksa, bebek ememediğinden, büyümesi gecikir. Beslenme bozukluğu olan bebekte, ameliyat daha tehlikeli olduğundan, çocuk 1 yaşına gelene kadar geciktirilir, fakat 2 yaşına gelmeden yapılmalıdır; çünkü konuşmayı öğrenmesi güçleşir.

Şekil bozukluğu yalnız dudağa ilişkinse ve bebek emebiliyorsa, ameliyata 3 yaşından sonra başvurulabilir.