Sistematikçilerin bildirdiklerine göre, bugün dünyada tanımı yapılmış 375.000 adet bitki bulunmakta yeni ilavelerle bunun 500.000 e ulaşmış olabileceği tahmin edilmektedir.

Şifalı bitkilerin tarihi

Bu bitkilerin ancak 20.000 civarında bir adedinden insanoğlunun yararlandığı söylenmektedir ve bunların literatürlere göre, ancak 500 kadarının tarlavari üretimi yapılmaktadır.

İnsanların Bitkilerde hastalıkların iyileştirilmesi amacıyla tıbbi olarak yararlanmaya başlaması çok eskilere dayanır. Eski Çin,Hindistan,Mısır,İran,Yunanistan,Bazı Avrupa ülkelerinde çok eskiden beri bitkilerin hastalıklara karşı iyileştirici etkileri olduğu inancı mevcuttur.Tıbbi bitkiler hakkında bilinen en eski kitabın, eski Çin hükümdarı SHIN NONG tarafından M.Ö. 3700 yıllarında yazıldığı belirtilmektedir .Aslında bir hekim olan SHIN NONG bu kitapta 200 den fazla bitkiden sözetmektedir.Eski mezar yazılarından anlaşıldığı üzere Eski Mısırlılar M.Ö.3700 yıllarında bitkisel droglardan faydalanmışlardır.Saba melikesinin zenginliğinide tıbbi bitkiler ve baharat ticareti yapılan yolu elinde bulundurmasına ve bu ticaretten yüksek vergiler almasına borçlu olduğu söylenmektedir.

Babilliler M.Ö. 6.-7. yüzyıllarda ayinlerinde kullanırlardı.Mısırda Papyrus tarafından M.Ö.1550 yıllarında yazılan rölelerde 875 respect bulunmakta burada hastalıklar ve bitkilerle nasıl tedavi edilecekleri anlatılmaktadır.Yunanistanda M.Ö.470-500 yıllarında Hipokrat döneminde tıbbi bitkiler konusunda büyük adımlar atılmıştır.İlk geniş eser Aristotales tarafından Bitkilerin teorisi adlı eserle M.Ö 3.-4. yüzyıl başına rastlar.

Daha sonra Theoprast farmakoloji ile ilgilenmiş.ve Yunanlı Dioskorides M.Ö.77-78 de yazdığı 5 ciltlik Materia Medica adlı eserinde o döneme ait birçok bitkisle drogdan sözetmektedir.Romalı Plınıus historie naturelle adlı 37 ciltlik eserinin 12 cildini tıbbi bitkilere ayırmış,burada 1000 e yakın bitkiden sözetmiştir.

M.S. Bergamada doğan Galen inde 20 ye yakın preparat hazırlama konusunda eseri bulunmaktadır.Ki bunlardan dolayı farmazinin babası olarak anılmaktadır.Avrupada tarikatların ve papaz okullarının bahçelerinde tıbbi bitki tarımı yapılmıştır.Daha sonra afaroz edilen bir grup bilimadamı İran a giderek tıp ilmini oraya taşımışlardır.Bu dönemden sonra Ebu Bekir El Razi bir tıbbi bitkiler listesi hazırlamış,Bu dönemde İbni Sina da 5 ciltlik Canon Medical diye tanımlanan eserini yazmıştır.1200 yıllarında yaşayan Ziyaeddin El Baytar da bu alanda eserleriyle katkı sunmuştur.

Günümüzde 20.00 kadar bitkiden tıbbi olarak yararlanılmaktadır.Ve bunların çoğu doğal floradan toplamak şeklinde tedarik edilmekte,çok az bir kısmı tarlavari yöntemle üretilmektedir.

Tıbbi Bitkilerin Kullanımı

Tıbbi bitkilerin Kullanım alanları: baharat, ilaç sanayi,meşrubat, parfüm, sabun, şekerleme, kozmetik, diş macunu, çiklet, şifalı ve dinlendirici çay imalatı, esans aroma, vb gibi.

Prof Dr.Ayhan Ceylan E.Ü.Ziraat Fakültesi