Güneş saati nedir? Güneş saatini kim icat etti?

Günümüzde zamanımı istediğimiz gibi ayarlamak, öğrenmek ve ayarlamak çok basittir. Çünkü neredeyse herkeste mutlaka bir saat vardır. Saatin bize sunduğu yararları saymaya kalksak zamanımız yetmez sanırım. Bizim için bu kadar önemli olan saati ilk defa hangi medeniyet, nasıl kullandı acaca? İlk saatler günümüzde kullandığımız saatlere benziyor muydu acaba? Buna hemen “hayır” diye cevap verebiliriz tabiki. Günümüzde kullandığımız dijital ve mekanik saatler geldiğimiz teknolojik noktanın eserleridir hiç kuşkusuz. İlk saatlere baktığımızda ise karşımıza insanların güneş ışınlarının boylarıyla zamanı ölçtükleri güneş saatleri çıkıyor. İşte güneş saatiyle ilgili detaylar;

İlk defa düşey olarak düzenlenen bir çubuk şeklinde kullanılmış ve gölge uzunluğuna göre günün zamanı tespit edilmiştir.

Eski Yunanda değişik güneş saatleri kullanılmıştır. Pergalı Apollonius (M.Ö. 250) konik kesit kullanarak daha da hassas saat elde etmiştir. Ptolemi ise kurduğu düzende gölgeleri çeşitli eğik düzlemlerde gösterir saat geliştirmiştir. Atina’daki bir kulede M.Ö. 100 yılından kalma sekiz güneş saati bulunmaktadır. Roma’da ise M.Ö. 290’da ilk güneş saati ortaya çıkmıştır.

Müslüman Araplar, güneş saatine çok önem vermişler, yatay, düşey ve eğik düzlemli çok değişik türlerini geliştirmişlerdir. Bazı eski camilerin duvarlarında veya uygun yerlerinde güneş saatleri vardır. Trigonometri prensiplerini kullanarak düzeni ve imalatını basitleştirmişlerdir. M.S. 13. yüzyılda Ebü’l-Hasan saat çizgilerinin silindirik, konik ve diğer yüzeylerde belirtilmesi üzerinde çalışmalar yapmıştır. İlk mevsimler için eşit saatin kendisi tarafından ortaya çıkarıldığı kabul edilir. Ancak mekanik saatin ortaya çıkmasıyla güneş saatinin kullanış alanı azalmıştır. Müslümanların saate verdikleri önem, namaz vakitlerinden kaynaklanmaktaydı. Meselâ, büyük âlim Abdülhak Sücadil’in Farsça Mesail-i Şerh-i Vikaye kitabında güneş saati şu şekilde anlatılır:

“Güneş gören düz bir yere, bir dâire çizilir. Bu daireye, önce Hind Müslümanları tarafından kullanıldığı için, “Daire-i Hindiyye” denir. Dairenin ortasına, çapının dörtte biri kadar uzun, dik bir çubuk dikilir. Bu çubuğun gölgesi, sabah vakti, dairenin dışına kadar uzundur ve batı tarafındadır. Güneş yükseldikçe, gölge kısalır. Gölgenin ucunun, daireye girdiği noktaya işaret konur. Güneş gün ortasına gelince, gölgenin boyu en küçük olup, sonra tekrar uzamaya başlar ve doğu tarafından dışarı çıkar. Çıktığı noktaya da işaret konur. Bu işaretlenen noktalar arasındaki daire yayının ortası ile merkez arasına düz bir çizgi çizilir. Bu, oranın nısf-un-nehar «gün ortası» çizgisi olur. Gölge ucu bu çizgiye gelirse gün ortası olur. Gölge bu hattan ayrıldığında öğle namazı vakti başlar. Çubuğun gölgesi, çubuğun boyunun bir veya iki katı kadar daha uzayınca ikindi vakti başlar.”

Rönesansla güneş saati yaygınlaştı. Ancak 19. yüzyıldan itibaren süs olmaktan ileri gitmemiştir.

Güneş saatinin çalışma prensibi, güneşin gökteki hareketi ile ilgilidir. Bu görünür hareket dünyanın kendi ve güneş etrafındaki dönüşü ile alâkalıdır. Ancak, güneş saatinin hassaslığı için gözönüne alınması gereken başka üç tesir daha vardır: Bunlardan ilki, dünyanın güneşi odak kabul ederek hareket etmesi; ikincisi, yörüngenin elips olması ve üçüncüsü, dünyanın dönme ekseninin eğik olmasıdır.

Kategori: : NedirSon Eklenenler

Etiketler:

Bu yazıyı okuyanlar bunlarıda okudu

  • Halleyli çikolata şelalesi nasıl yapılır?
  • Çikolatanın besin değeri nedir?
  • Koç Burcu Erkeği
  • BS Player video izleme programı indir
  • Ani göz kararması neden olur tedavisi nedir
  • Kirpikleri sıklaştıran formül Kirpikleri güçlendiren yöntem
  • Doğal güneş yağı tarifi
  • Ispanaklı Pane Tarifi
  • Kemik erimesi egzersizleri
  • Kuru ciltler için kepek banyosu
  • Çocuklarda reflü nedenleri belirtileri tedavisi
  • Fesleğenin faydaları nelerdir nerelerde yetişir…
  • Açısal hız nedir
  • Kanlı öksürük nedenleri
  • Vajinal akıntılar için önemli bilgiler


  • Yazardan Not::

    RSSYorumlar (0)

    Trackback URL

    Yorum Ekleyin




    Yorumdaki resminizi değiştirmek için Gravatar adresine kayıt olunuz..