Nevşehir’den 15 km. kuzeydoğuya doğru gidildiğinde Kızılırmak kıyılarındaki Avanos’a varılır. Burayı boydan boya geçen Kızılırmak, Anadolu’da çeşitli uygarlıklara sahne olduğu gibi Avanos’a da hayat vermiştir. Hristiyanlığın ilk yıllarında önem kazanan Avanos 7.yy’da baskı ve saldırılardan kaçan büyük bir kitleye mesken olmuştur. İlçeye bağlı “Özkonak” bucağındaki yeraltı kenti bunlardan biridir.

Eski adı Vanessa olan Avanos’a gidenler, İlçe merkezinde çömlek yapan bir adam heykeli ile karşılaşırlar. Eskiden Avanos halkı ürettiği toprak eşyayı çevredeki pazarlara merkep sırtında taşırmış. Hayvanlar yolda bazen yıkılır, çanak ve testiler kırılmış. Bu yüzden yörede hala söylenen bir deyiş vardır. “Kör de bilir Avanos’un yolunu, Testi çömlek kırıldığından bellidir…”

Kızılırmağın getirdiği kırmızı toprak ve mil özel usullerle alınarak serin bir kuyuda bekletilir. Birkaç yıl sonra çamur testi, çömlek yapımına elverişli durumuna gelir ve binlerce yıldır süregeldiği gibi çarkta çekilir. Bugün 300 atölyesi ile onbinlerce yıl önce başlayan çömlek, bardak, testi yapma geleneği hala sürüp gidiyor. Avanos’lu kızlar çocukluktan itibaren ana sanatı halıcılığı, delikanlılar ise baba sanatı çömlekçiliği sürdürüyorlar.